Кучли бўлмасанг, бадалини тўлатадилар

“Халқаро ҳуқуқ ўз самарадорлигини йўқотди. Ғарб АҚШнинг ортидан эргашиб кетмоқда. Агар миллий бирлик ва демократик легитимлигингиз бўлмаса, истаган ишларини қиладилар. Албатта, тийиб турувчи ҳарбий салоҳият, куч ва иродангиз бўлиши шарт. Акс ҳолда, бунинг бадалини тўлашга мажбур бўласиз.”

АҚШнинг Венесуэлага нисбатан амалиёт ўтказиб, Президент Николас Мадуро ва унинг рафиқаси Силия Флоресни АҚШга олиб қочиши бутун дунёда норозилик уйғотди. Халқаро ҳуқуқ бўйича мутахассис, доцент Хакан Эркинер Жанубий Америкадаги мувозанатни ўзгартириб юборадиган ушбу воқеанинг халқаро ҳуқуқий жиҳатларини баҳолади. Эркинернинг фикрлари қуйидагича:

Халқаро ҳуқуқда самарадорлик инқирози мавжуд. Бу самарадорликни аввал АҚШ, кейин эса Европа йўққа чиқарди. Ғарб АҚШнинг изидан кетмоқда. Ташқи аралашувларга қарши легитимлик (қонунийлик) жуда катта кучдир. Агар тийиб турувчи кучга эга бўлмасангиз, сизга бадал тўлатадилар; агар сизга қарши амалиёт ўтказишга қурбилари етса, албатта қиладилар. Миллий бирлигингиз, демократик легитимлигингиз бўлиши ва ичкаридан чет элликларга нисбатан аралашув чақириқлари бўлмаслиги керак. Албатта, ҳарбий салоҳият, ўзини ҳимоя қила оладиган куч ва ирода бўлиши шарт.

Баъзан кучингизни кесадилар, ҳеч нарсангизни ишлаттирмай қўядилар ва сизни ичкаридан қўлга оладилар. Кейин кимдир келиб давлат раҳбарини ўғирлаб кетади ва тузумни ўзгартиради. АҚШ эртага буни бугунги воқеани олқишлаётган Францияга ҳам қилиши мумкин. Францияда Макрон “Европа НАТОсини тузаман” деганида, дарҳол мамлакат кўчалари остин-устун бўлиб кетди ва унга бу гапини қайтариб олдирдилар. Ҳамма гап тийиб турувчи бўла олишда. Демократия муҳим, бироқ миллий бирлик ва миллий ҳамжиҳатлик ундан ҳам муҳимроқ.

АҚШ худди шу ишни Гренландияга қила олмайди, чунки бунинг сиёсий бадали жуда оғир бўлади. Аммо шунга ўхшаш ҳужумни Куба ёки Колумбияга қила олади. Агар сиз қаршилик кўрсата олмайдиган давлат бўлсангиз, ҳар қандай ёмонликни қилишдан тортинмайдилар. Миллий бирлик ва тийиб турувчи куч ҳар қачонгидан ҳам муҳим. АҚШ ва Ғарб иқтисодий жиҳатдан эски мустамлакачилик қудратини ва бойлигини йўқотди. АҚШ иқтисодиёти таназзулда, халқининг фаровонлик даражаси жуда паст... Уларнинг тизими парчаланмоқда.

Ҳозирги вақтда ким кучли бўлса, ўшанинг айтгани бўляпти. Ҳамма шунга қараб иш тутиши лозим.