Эронда оммавий аксилҳукумат намойишлари бўлиб ўтмоқда

Пайшанба куни Эронда оммавий аксилҳукумат намойишлари бўлиб ўтди. Теҳрон ва бир қатор вилоятларда намойишчилар иқтисодий инқироз ҳамда хавфсизлик кучларининг ҳаракатларига қарши чиқиб, йўлларни тўсиб қўйдилар ва баррикадаларга ўт қўйдилар.

“CNN” маълумотларига кўра, иштирокчиларнинг бир қисми сургундаги валиаҳд шаҳзода Ризо Паҳлавийнинг чақириғига жавоб берган. Таҳририят томонидан текширилган видеоларда амалдаги ҳукуматга қарши шиорлар, жумладан, монархиянинг қайтишини қўллаб-қувватловчи чақириқлар эшитилади.

Ҳукумат тезкорлик билан интернет ва алоқадан фойдаланишни чеклаб қўйди. Намойишлар ўнлаб шаҳарларда, жумладан, Теҳрон, Машҳад, Илом, Мозандарон, Гулистон ва Луристонда бўлиб ўтди. Кўчаларда ўт қўйишлар ва ҳукумат объектларига ҳужумлар уюштирилгани ҳақида хабар берилмоқда.

“IHRNGO” инсон ҳуқуқлари ташкилоти маълумотларига кўра, намойишларнинг дастлабки 12 кунида камида 45 киши ҳалок бўлган, улардан саккиз нафари вояга етмаганлардир; юзлаб одамлар яраланган, 2025 йил 28 декабрдан бери 2000 дан ортиқ киши ҳибсга олинган. “CNN” бу рақамларни мустақил равишда тасдиқлай олмаслигини аниқлаштирди.

“Fars News” давлат агентлигининг хабар беришича, тўқнашувларда 950 нафар полициячи ва 60 нафар “Басиж” жангчиси жароҳат олган. Иддао қилинишича, у ерда “исёнчилар” ўқотар қурол ва гранаталардан фойдаланган.

Эрондаги намойишлар декабрь ойида риал курсининг қулаши ва нархларнинг кескин кўтарилиши фонида Теҳрон бозорлари ва университетларидаги акциялар билан бошланган эди. Баъзи импортчилар учун доллардан имтиёзли фойдаланиш тартибининг бекор қилиниши асосий маҳсулотларнинг кескин қимматлашига ва Бош бозордаги дўконларнинг ёпилишига олиб келди.

Иқтисодий талабларга сиёсий талаблар ҳам қўшилди. Ҳукумат иқтисодий қийинчиликлар сабабли келиб чиққан норозиликлар ва режимни ўзгартиришга қаратилган чақириқлар ўртасида фарқ борлигини айтмоқда ҳамда чет элдан қўллаб-қувватланадиган “ёлланма жангариларга” қарши қаттиқ чоралар кўришни ваъда қилмоқда.

Эрондаги ҳозирги намойишлар 2022 йилда Маҳса Аминий вафотидан кейин содир бўлган воқеалардан бери энг йиригига айланди. Кузатувчиларнинг таъкидлашича, анъанавий равишда режимга содиқ гуруҳ ҳисобланган бозор савдогарларининг иштироки ҳукуматга бўлган босимни кучайтирган.

“CNN” сўров ўтказган экспертларнинг фикрича, бирлашган муқобил кучнинг йўқлиги ҳокимиятнинг тезкор алмашиши эҳтимолини пасайтиради, бироқ тартибсизликлар кўлами санкциялар, инфляция ва ички парчаланиш фонида бошқарув инқирози чуқурлашиб бораётганидан далолат беради.