- 2025-09-24
Европа кичик шаҳар ва қишлоқларнинг ҳувиллаб қолишига қарши курашни давом эттирмоқда.
Маҳаллий иқтисодиётни жонлантириш мақсадида Италия, Испания, Ирландия ва Шотландия ҳукуматлари чет элликларга субсидиялар, бизнес учун грантлар ва бепул уй-жой таклиф қилмоқда.
Италия
Минг нафардан кам аҳоли яшайдиган ўрта асрларга оид Радикондоли шаҳарчаси янги яшовчиларни жалб қилиш дастурини ишга туширди. Ҳокимият бу мақсадлар учун 400 минг евродан ортиқ маблағ ажратди.
Шаҳар ҳокими Франческо Гуаргуальинининг сўзларига кўра, шаҳар уй-жой сотиб олиш учун грантлар, яшил энергетика учун субсидиялар ва талабалар учун кўмак таклиф қилмоқда. Бундан ташқари, ҳукумат дастлабки икки йил давомида ижара ҳақининг ярмини тўлаб беришга тайёр. Унинг қайд этишича, бу ердаги кўплаб уйлар ҳақиқий бозор қийматини сақлаб қолган ва яхши ҳолатда, шунинг учун янги кўчиб келганлар ишни капитал таъмирлашдан бошлашлари шарт эмас.
Дастурда иштирок этиш учун уй сотиб олувчилар шаҳарда камида 10 йил, ижарачилар эса камида тўрт йил яшашлари керак. 2023 йилдан бери Радикондолига 60 га яқин киши кўчиб ўтди.
Испания
Испанияда ҳам бир нечта қишлоқ ва ҳудудлар, жумладан, Астурия ва Эстремадура янги яшовчиларни қидирмоқда. Бироқ бу ерда бюрократик жараёнлар мураккаб бўлгани сабабли кўчиб ўтишни осонлаштирадиган воситачи лойиҳалар пайдо бўлди.
“Holapueblo” платформаси тадбиркорларни уй-жой, инфратузилма ва бизнесни қўллаб-қувватлашга тайёр муниципалитетлар билан бирлаштиради. Иштирок этиш учун бизнес ғояга ҳамда Испанияда яшаш ва ишлаш ҳуқуқига эга бўлиш лозим. Шунингдек, “Volver al Pueblo” лойиҳаси ҳам қишлоқ жойларидаги уй, иш ва ер ҳақидаги таклифларни эълон қилади.
Ирландия
Ирландия энг сахий қўллаб-қувватлаш дастурларидан бирини таклиф қилмоқда. “Our Living Islands” давлат сиёсати доирасида ҳукумат ороллардаги аҳоли сонини кўпайтиришга интилмоқда.
Қитъа билан кўприклар орқали боғланмаган 30 та оролдан бирида бўш турган уйни сотиб олиб, уни тиклаганларга ҳукумат 70 минг еврогача (тахминан 42 миллион тенге) грант ажратади. Агар бино авария ҳолатида деб топилса, қўшимча маблағ олиш мумкин. Уй 2007 йилгача қурилган ва камида икки йил бўш турган бўлиши шарт.
Сардиния
Сардиния ҳукумати қишлоқларнинг йўқ бўлиб кетишига қарши комплекс дастурни бошлади. Аҳолиси 3 минг кишидан кам бўлган пунктларга кўчиб ўтаётганларга, камида беш йил яшаш шарти билан уй сотиб олиш ёки таъмирлаш учун 15 минг еврогача маблағ берилади.
Қўшимча равишда оилаларга тўловлар кўзда тутилган: биринчи фарзанд учун ойига 600 евро ва кейинги ҳар бир фарзанд беш ёшга тўлгунга қадар 400 евродан тўланади. Шунингдек, янги иш ўринларини таъминлайдиган бизнес очиш учун 20 минг еврогача маблағ олиш мумкин.
Шотландия
Айрим таклифлар доимий кўчиб ўтишга эмас, балки вақтинчалик ишга тегишли. Масалан, Шотландия ёввойи табиат жамғармаси Ханда оролига рейнджер қидирмоқда. Ишчига бепул уй-жой ва ойига тахминан 5 минг евро (тахминан 3 миллион тенге) маош берилади. Вазифаларга денгиз қушлари популяциясини кузатиш ва қўриқхонанинг экологик ҳолатини назорат қилиш киради.
Нима учун давлатлар кўчиб ўтиш учун пул тўлайди?
Бундай дастурлар демографик ва иқтисодий муаммоларга жавобдир. Кўплаб Европа қишлоқлари аҳолининг чиқиб кетиши, қариши ва иш ўринлари етишмовчилигига дуч келмоқда. Моддий рағбатлантириш — маҳаллий иқтисодиёт ва инфратузилмани қўллаб-қувватлай оладиган ёш оилалар, тадбиркорлар ва масофадан ишловчиларни жалб қилиш усули сифатида кўрилади.
Муҳим шартлар ва хавфлар
Экспертлар бу таклифлар “текин пул” эмаслигидан огоҳлантиради. Одатда улар узоқ муддат яшаш, кўчмас мулк сотиб олиш ёки бизнесга сармоя киритишни талаб қилади. Шунингдек, солиқлар, яшаш харажатлари, виза талаблари ва ҳуқуқий мажбуриятларни ҳам ҳисобга олиш зарур.