АҚШдан Украинага “қишгача кутинг” қарори

Анқарада АҚШ президенти Дональд Трамп билан учрашган Украина президенти Владимир Зеленский “Patriot PAC-3” ракеталарининг Украинада қўшма ишлаб чиқарилиши ва лицензия ҳуқуқлари бўйича келишувга эришилганини эълон қилган эди, бироқ бу келишув Вашингтон тўсиғига дуч келди.

Ўтган ой Анқарада бўлиб ўтган саммитда АҚШ президенти Дональд Трамп билан учрашган Украина президенти Владимир Зеленский “Patriot PAC-3” ҳаво муҳофазаси ракеталарининг Украинада ишлаб чиқарилиши учун лисензия сўровига яшил чироқ ёқилгани ва жўнатмалар бошланишини эълон қилган эди. Бироқ АҚШнинг НАТО ҳузуридаги доимий вакили Мэтью Уитакер “Fox Business” каналига берган баёнотида технология трансферини ўз ичига олган узоқ муддатли лицензия ва ишлаб чиқариш келишувлари шу қишгача амалга ошмаслигини очиқлади.

АҚШнинг НАТОдаги доимий вакили Мэтью Уитакер Трампнинг Анқарада Зеленский билан ўтказган музокаралари қўшма ишлаб чиқариш имкониятлари нуқтаи назаридан ижобий ўтганини тасдиқлаш билан бирга, “Patriot PAC-3” каби муҳим технологиялар экспорт қилиниши ўта қатъий назорат остида эканини эслатиб ўтди.

АҚШлик расмий Украинанинг муҳофаза эҳтиёжларини қондириш мақсадида заводлар ва узоқ муддатли қўшма ишлаб чиқариш келишувлари шу қишгача амалга ошмаслигига ишора қилиб, ҳозирги устувор вазифа иттифоқчилар қўлидаги мавжуд ракеталарни тезкорлик билан ўтказиб бериш эканини ифода этди.

Украина қўшини Россиядаги нефть заводини нишонга олиши ва Россиянинг Киев вилоятидаги ўқ-дори омборларига қаратилган оғир ҳужумлари давом этаётган бир пайтда, Киев маъмурияти яқинлашиб келаётган қиш ойлари олдидан ҳаво муҳофазаси тармоғини кучайтиришни мақсад қилган. Зеленскийнинг Европа давлатлари билан қўшма ҳаво муҳофазаси тизимини қуриш мақсадида бошлаган “Freya” лойиҳаси доирасида Парижда саммит ўтказилиши режалаштирилаётган пайтда, АҚШ томони технология хавфсизлигини биринчи ўринга қўймоқда.

Вашингтон маъмурияти НАТО ҳузуридаги музокараларда Украинанинг шошилинч эҳтиёжларини қондириш мақсадида Ғарб саноат базасини қўллаб-қувватлайдиган муқобил қўшма ишлаб чиқариш моделлари устида ишлашни давом эттирмоқда.

АҚШ президенти Дональд Трамп ва Европа мамлакатлари етакчилари билан “Patriot” ҳаво муҳофазаси тизимларида фойдаланиладиган “PAC-3” типидаги ракеталарнинг энг қисқа муддатда етказиб берилиши борасида музокара қилганини қайд этган Зеленский, “Яқин кунларда АҚШдан бир партия (“Patriot” ракеталарини) оламиз. Шунингдек, европаликлар билан ҳам алоҳида келишувларим бор. Ҳали аниқ шартлар йўқ, бироқ қўшимча “PAC-3” жўнатмалари бўлади” деган эди.

Зеленский Украинанинг “Patriot” ҳаво муҳофазаси тизимларида қўлланиладиган ракеталарни ишлаб чиқариши учун АҚШдан лисензия сўраганини ва бу борада Трамп билан Анқарада учрашганини билдирди.

Трампнинг лицензия масаласига ижобий ёндашганини етказган Украина етакчиси “Америка Қўшма Штатлари Украинани бу борада тайёр мамлакат сифатида тан олди” деган эди.

АҚШ президенти Трамп эса Кэмп-Дэвидда қилган баёнотида, “Муҳим технологияларни топшириш қийин қарор; кун келиб бу қуроллар ўзингизга ҳам қарши қайтиши мумкин” дея Вашингтоннинг бу борадаги хавотирларини бевосита дилга олиб чиққан эди.