Қозоғистонликларга жаримасиз кредитдан воз кечиш учун 14 кун берилади

Қозоғистонликларга айрим кредитлардан жарима санкцияларисиз воз кечиш учун 14 кун вақт берилади. Янги талаблар Молиявий бозорни тартибга солиш ва ривожлантириш агентлиги қарорида белгилаб қўйилган.

Агентликнинг бу қарори 2026 йил 3 августда қабул қилинди ва 12 августда расман эълон қилинди. Ҳужжат биринчи расмий эълон қилинганидан кейин 60 календарь кун ўтиб кучга киради. Демак, қарор 2026 йил октябрь ойида муомалага киради.

Талабларда кўрсатилишича, молиявий ташкилот аниқ бир маҳсулот мижозга мос келишини баҳолаши керак. Бунинг учун унинг мақсадлари, молиявий аҳволи, харажатлари, маҳсулот хатарлари, даромадлари ва қарз юки ҳисобга олинади.

“Молиявий маҳсулотнинг яроқлилигини баҳолаш молиявий хизмат истеъмолчисининг мақсадлари (эҳтиёжлари), молиявий аҳволи ва имкониятларига мос келишини аниқлаш мақсадида амалга оширилади”, дейилади ҳужжатда.

Агар маҳсулот инсоннинг эҳтиёжларига, молиявий аҳволига ва имкониятларига мос келмаса, уни таклиф қилиш ёки бериш мумкин эмас.

Янги талаблар бир нечта виждонсиз амалиётларни тўғридан-тўғри тақиқлайди. Молиявий ташкилотларга қуйидагилар ман этилади:

молиявий маҳсулотнинг муҳим шартлари, қиймати ва хатарларини яшириш;

молиявий маҳсулот ёки қўшимча хизматларни мажбуран тиқиштириш;

мижознинг розилигини олдиндан белгилаб қўйилган белгилар орқали олиш.

Рекламага қўйиладиган талаблар ҳам ўзгаради. Молиявий ташкилотлар мижоз маҳсулотнинг реал қиймати ва у билан боғлиқ хатарларни тушуниб етадиган тарзда ахборотни ошкор этишлари шарт.

Хусусан, бир комиссия йўқлигини кўрсатиб, бошқа тўловлар ҳақида сукут сақлаш мумкин эмас. Агар ташкилот имтиёзли ставка ёки бошқа махсус шартларни реклама қилса, у буларнинг амал қилиш муддатини ва имтиёзли давр тугаганидан кейинги стандарт шартларни бир вақтнинг ўзида хабар қилиши керак.

“Реклама материалларида молиявий хизмат истеъмолчисини молиявий маҳсулотнинг тавсифлари, нархи, даромадлилиги ва хатарлари борасида чалғитиши мумкин бўлган маълумотлар бўлмаслиги керак”, дейилади қарорда.

Ҳужжат шунингдек, гаров билан таъминланмаган қарздан, у билан боғлиқ ихтиёрий суғуртадан ва қўшимча хизматлардан 14 календарь кун ичида воз кечиш ҳуқуқини назарда тутади.

“Молиявий ташкилот молиявий хизмат истеъмолчисига шартнома тузилган кундан бошлаб 14 календарь кун ичида неустойка ёки бошқа жарима санкцияларини ундирмасдан молиявий маҳсулотдан ва (ёки) қўшимча хизматдан воз кечиш ҳуқуқини таъминлайди”, дейилади талабларда.

Бироқ қарздан амалда фойдаланилган кунлар учун ҳисобланган мукофотни тўлашга тўғри келади, суғурта бўйича эса суғурта мукофотининг тегишли қисми ёки амалда қилинган харажатлар ушлаб қолиниши мумкин.

Суғурта учун ҳужжат суғурта амал қилган давр учун суғурта мукофотининг бир қисмини ушлаб қолиш ёки амалда қилинган харажатларни қоплашни ҳам назарда тутади.

Молиявий ташкилот мижозга шартнома тузилишидан олдин бу ҳуқуқ ҳақида айтиб бериши шарт.

Аввалроқ ломбардлардаги айрим қарзлар бўйича муддати ўтган қарздорликлар қозоғистонликларнинг кредит тарихига таъсир қилишдан тўхташи мумкинлиги маълум бўлган эди. Молиявий бозорни тартибга солиш ва ривожлантириш агентлиги автомобиллар ва бошқа ҳаракатланувчи мулк гаровига берилган микрокредитлар бўйича муддати ўтган тўловлар, жарималар ва пенялар ҳақидаги маълумотларни кредит ҳисоботларидан чиқариб ташлашни назарда тутувчи ҳужжат ишлаб чиққан эди.