Жаҳон чемпионати олдидан Мексикада вазият кескинлашди

Миллиардлаб инсонлар томонидан кузатиладиган 2026 йилги ФИФА жаҳон чемпионатининг очилишига саноқли соатлар қолганида Мексикада норозилик инқирози авж олди. Минглаб ўқитувчиларнинг “Ацтека” стадиони томон юриш бошлаши ортидан хавфсизлик чоралари кучайтирилди, ҳукумат эса очилиш маросими режалаштирилган тарзда ўтказилишини эълон қилди.

Америка Қўшма Штатлари, Канада ва Мексика ҳамкорлигида ташкил этилаётган 2026 йилги ФИФА жаҳон чемпионати пардасини очишга ҳозирлик кўраётган Мексикада, турнир бошланишига бир неча соат қолганда катта тартибсизлик кузатилмоқда.

Дунёнинг тўрт томонидан футбол ишқибозлари мамлакатга оқиб келаётган мана шундай муҳим паллада пойтахт Мехико шаҳри минглаб ўқитувчилар иштирок этаётган шиддатли ва тартибсиз норозилик тўлқини билан ларзага келмоқда.

Турнирнинг очилиш учрашувига мезбонлик қилувчи тарихий “Ацтека” стадионига олиб борадиган бош кўчалар намойишчилар томонидан соатлаб транспорт ҳаракати учун ёпиб қўйилди.

CНТЕ ўқитувчилар касаба уюшмасидан ажралиб чиққан радикал гуруҳ етакчилигидаги намойишларда минглаб исёнчилар пайшанба куни Мексика ва Жанубий Африка терма жамоалари ўртасида очилиш ўйини бўлиб ўтадиган “Ацтека” стадиони томон юриш қилдилар. Мехико хавфсизлик бошқармаси стадион атрофига минглаб полициячиларни сафарбар этиб, йўлларни бетон тўсиқлар билан бутунлай ёпиб ташлади.

Камида уч соат давомида тўсиқлар қаршисида шиорлар айтган ва кўчадаги ҳаракатни фалаж қилган намойишчилар, ҳуқуқ-тартибот органларининг қатъий чора-тадбирлари натижасида стадионга етиб бора олмасдан тарқалишди.

Мехико шаҳри хавфсизлик хизмати бошлиғи Пабло Васкес бош артерияни соатлаб тўсиб қўйган намойишлар кескинликка қарамай тинч йўл билан якунланганини даъво қилди.

Жаҳон чемпионати мухлислари ҳудуди (фан-зона) сифатида ташкил этилган “Зокало” майдони яқинида лагерь қурган ўқитувчиларнинг хатти-ҳаракатлари ҳақида гапирган Мексика президенти Клаудия Шейнбаум қуйидаги ибораларни қўллади:

“Улар гўё ‘Мексикадаги вазият қанчалик ёмон эканлигига қаранг’ демоқчидек ҳаракат қилишмоқда. Жаҳон жамоатчилигига мамлакатда оммавий ижтимоий тартибсизлик ҳукм сурмоқда, деган таассуротни сингдиришга уринишмоқда, бироқ бу мутлақо ҳақиқатга тўғри келмайди.”

Очилиш ўйинининг хавфсизлиги ва ташкилий ишларида ҳеч қандай узилишлар бўлмаслигига “кафолат” борлигини таъкидлаган Шейнбаум, шунга қарамай, намойишчиларни бутунлай бостириш учун қаттиқ ҳарбий ёки полиция кучини ишлатишни яна бир бор рад этди.

Ҳукумат қўпол куч ишлатиш ўрнига мулоқот йўлини танлаганини, аммо ҳозиргача ўқитувчилар билан олиб борилган музокаралардан ҳеч қандай натижа чиқмаганини қўшимча қилди. Намойишчилар етакчиларидан бири Аустреберто Флорес эса “Курашимизни охиригача давом эттирамиз” дея ҳукуматга таҳдид қилди.

CНТЕ касаба уюшмаси аъзоси бўлган ўқитувчилар, иш ҳақларини сезиларли даражада ошириш ва ҳукумат бюджет сабабларига кўра амалга ошириб бўлмайдиган деб ҳисоблаётган амалдаги пенсия қонунини бутунлай бекор қилиш талаби билан бир ҳафтадан бери умумий иш ташлаш (грев) ўтказмоқда. 1 июнь куни мухлислар ҳудудига киришга уринган намойишчилар полиция томонидан резина ўқлар ва газ бомбалари билан тарқатиб юборилганидан кейин кескинлик янада ортган эди.

Берилаётган сўнгги маълумотларга кўра, ўқитувчилар пайшанба кунги расмий очилиш маросимлари вақтида янада кенгроқ намойишлар тўлқинини режалаштиришмоқда. Ушбу намойишларга мамлакатда хавфсизлик кучлари ёки наркокартеллар (жиноий гуруҳлар) томонидан ўлдирилгани ёхуд ўғирлаб кетилгани даъво қилинаётган “бедарак йўқолган” шахсларнинг оилалари ҳам оммавий равишдa қўшилиши эълон қилинди.

Тарихда илк бор 48 та жамоа иштирокида 104 та ўйинга саҳна бўладиган 2026 йилги жаҳон чемпионати, логистика нуқтаи назаридан спорт тарихидаги энг мураккаб турнир сифатида қабул қилинмоқда.

Бутун дунё бўйлаб миллиардлаб инсонлар экран қаршисига михланадиган очилиш маросимида Шакира, Бурна Бой ва Жей Балвин каби дунё юлдузлари саҳнага чиқишади. Бундан сўнг дарҳол 83 минг томошабин сиғимига эга тарихий стадионда Мексика ва Жанубий Африка терма жамоалари ўртасидаги баҳс билан мусобақага старт берилади.

Бироқ Мексика ҳукумати бир томондан кўчалардаги оммавий иш ташлашларни назорат остига олишга уринаётган бўлса, иккинчи томондан метро станциялари ва бош аэропортдаги сўнгги дақиқалардаги таъмирлаш ишларига улгуриш учун ҳануз вақт билан пойга ўйнамоқда.