Миллион долларлик соф олтиннинг сири

Америка тарихидаги энг йирик хазина топилмаларидан бирига имзо чеккан Томми Томпсон, жойини ошкор қилишдан бош тортган миллионлаб долларлик олтин тангалар сабабли қарийб 10 йил давомида қамоқда ўтирди. 73 ёшида озодликка чиққан машҳур хазина изловчи яширганлиги даъво қилинаётган 500 та олтин танга эса ҳануз топилгани йўқ.

АҚШ ҳуқуқ ва хазиначилик тарихидаги энг сирли, энг қайсарлик билан олиб борилган даъво иши озодликка чиқариш қарори билан ниҳоясига етди.

Денгизчилик тарихидаги энг катта хазинани океан тубидан олиб чиққан, аммо 500 дона нодир олтин танганинг қаерда эканлигини федерал судьяларга қатъият билан айтмаган машҳур чуқур денгиз овчиси Томми Томпсон, роппа-роса 10 йил давом этган қамоқ ҳаётидан сўнг 73 ёшида озодликка чиқди.

Миллионлаб долларлик соф олтиннинг сирини ўзи билан бирга қабрга олиб кетишга қарор қилгандек кўринган хазина овчисининг қўйиб юборилиши “Олтин кема” афсонасини яна дунё кун тартибига қайтарди.

Огайо штатида туғилган тадқиқотчи Томми Томпсон 1988 йилда Жанубий Каролина соҳиллари яқинида, денгизнинг тахминан 2 минг 130 метр чуқурлигида АҚШ тарихидаги энг машҳур кема ҳалокатларидан бирининг қолдиқларини топди.

1857 йилда Калифорниядаги олтин васвасаси вақтида қазиб олинган қарийб 13,6 тонна олтинни олиб кетаётган “USS Central America” кемаси кучли довулга дуч келиб, 425 нафар йўловчиси билан бирга океан тубига ғарқ бўлган эди. Кемадаги олтинлар ўша даврдаги АҚШ банклари учун жуда катта аҳамиятга эга бўлган захиралар сирасига кирарди.

Томпсоннинг кема ва хазинани топиши бутун дунёда катта шов-шувга сабаб бўлди. Кўпчилик томонидан қаҳрамон деб эълон қилинган тадқиқотчи учун бу топилма, вақт ўтиши билан йиллар давомида давом этадиган ҳуқуқий курашларнинг ва шахсий инқирознинг бошланишига айланди.

Томми Томпсоннинг чуқур денгиздаги амалиётини миллионлаб доллар маблағ билан таъминлаб, қўллаб-қувватлаган инвесторлар, кемадан чиқарилган 50 миллион долларлик олтин қуймалари ва тангалар сотилишидан ўзларига бир тийин ҳам улуш берилмаганини билдириб, 2005 йилда машҳур хазина изловчини судга беришди.

Қийин аҳволда қолган Томпсон Флорида штатида одамлардан узоқлашиб, яшириниб яшай бошлади ва суд қарорларини менсимасдан қочиб юрди. 2012 йилда унга нисбатан федерал қидирув эълон қилинган Томпсон роппа-роса уч йил давомида агентлардан қочиб юришга муваффақ бўлди. Бироқ 2015 йилнинг охирида у Флоридадаги ҳашаматли меҳмонхона хоналаридан бирида сохта исм билан яшириниб юрган вақтида ФҚБ (ФБР) томонидан қўлга олиниб, панжара ортига жўнатилди.

Суд ишининг энг асосий нуқтаси - кемадан олиб чиқилган ва ўша даврдаги бозор қиймати 2,5 миллион долларни ташкил этган 500 дона махсус ишлаб чиқарилган тарихий олтин танга эди. Федерал суд Томпсонни ушбу тангаларнинг жойини айтишга мажбур қилди, бироқ у олтинлар Белиздаги махсус яширин трэст фондига ўтказилганини ва пули адвокатлик ҳақлари учун сарфланганини даъво қилиб, маълумот беришни рад этди.

Оддий шароитда АҚШ қонунчилигига кўра “судга бўйсунмаслик” жинояти учун қамоқ жазоси энг кўпи билан 18 ой этиб белгиланган бўлса-да, Томпсоннинг тергов билан келишув шартларини бузгани сабабли унинг ҳибсда қолиш муддати йиллар давомида узайтирилди. У охирги марта қатнашган видеоконференция шаклидаги суд мажлисида федерал судья Алгенон Марблининг “Олтинлар ҳақида маълумот беришга тайёрмисан?” деган саволига Томпсон: “Муҳтарам судья, бу мавзуда илгари ҳам гаплашган эдик. Олтиннинг қаерда эканлигини ҳақиқатан ҳам билмайман. Ўзимни худди озодлигимнинг калитлари менда эмасдек ҳис қиляпман” деб жавоб берди.

Федерал судья Алгенон Марбли Томпсонни қамоқда ушлаб туриш йўқолган олтинларнинг топилишига энди ҳеч қандай фойда келтирмаслигига ишонч ҳосил қилганини билдириб, судга бўйсунмаслиги даъвосини бекор қилди. Хазина изловчи 2012 йилда суд мажлисига келмагани учун олган қўшимча 2 йиллик қамоқ жазосини ҳам ўтаб бўлганидан кейин 73 ёшида озодликка эришди.