Трампдан Европага таҳдид

Дунё Иқтисодий Формида иштирок этиш учун Давосга жўнаб кетиш олдидан самолётга чиқишда нутқ сўзлаган АҚШ Президенти Трамп, Франция Президенти Эммануэль Макрондан келган хабарни оммага ошкор қилди.

АҚШ Президенти Дональд Трамп Давос сафари олдидан журналистларнинг саволларига жавоб берди. Тинчлик Кенгашига Россия Президенти Владимир Путин таклиф қилиндими, деган саволга у аниқ жавоб берди: “Ҳа. У таклиф қилинди”.

Трампдан Франция президенти Эммануэль Макроннинг Тинчлик Кенгашида иштирок этмаслигини айтгани ҳақида сўралди. Трамп Макронни нишонга олди: “У шундай дедими? Ҳеч ким уни истамаяпти, чунки у жуда тез орада лавозимидан кетади”.

Трамп Ғазо учун тузилган Тинчлик Кенгашига Макрон қатнашмаган тақдирда божхона тўловларини оширишини маълум қилди: “Агар улар душманлик ҳиссини туйсалар, уларга 200 фоизлик божхона солиғини қўллайман ва ўшанда у албатта қатнашади” дея ўз хабарини қаттиқлаштирди.

Дунё Иқтисодий Форуми Швейцариянинг Давос шаҳарчасида бошланмоқда, саммитнинг асосий кун тартиби эса Дональд Трамп бўлди. Трампнинг чоршанба куни қиладиган махсус нутқи ва глобал компанияларнинг раҳбарлари (CEO) билан ўтказадиган учрашувлари диққат билан кузатилмоқда.

Давосдаги учрашувларда Трампга АҚШ Молия вазири Скотт Бессент бошчилигидаги юқори мартабали Америка мулозимлари ҳамроҳлик қилмоқда. Трамп сафардан сўнг ўзининг “Truth Social” саҳифасида ҳам эътиборни тортувчи постлар қолдирди.

Трамп Франция президенти Макрондан келган хабарни ҳам жамоатчилик билан бўлишишга қарор қилди. Макроннинг хабарида шундай дейилган: “Дўстим, Сурия масаласида фикрларимиз мутлақо бир жойдан чиқмоқда. Эрон масаласида ажойиб ишларни амалга оширишимиз мумкин. Гренландияда нима қилаётганингни тушунмаяпман. Давосдан кейин пайшанба куни Парижда G7 йиғилишини ташкиллаштиришим мумкин”.

Бошқа томондан, Трамп Буюк Британиянинг Диего-Гарсия оролини Маврикийга топшириш режасига ҳам эътироз билдирди.

Трамп ижтимоий тармоқдаги саҳифасида шундай деди: “Ҳайратланарлиси шундаки, бизнинг «ақлли» НАТО иттифоқчимиз Бирлашган Қироллик, АҚШнинг муҳим ҳарбий базаси жойлашган Диего-Гарсия оролини ҳеч бир асоссиз Маврикийга беришни режалаштирмоқда. Хитой ва Россия бу заифликни албатта пайқади. Бу давлатлар фақат кучни тан оладилар”.

Трамп ўз постида Гренландия хусусида ҳам тўхталиб ўтди: “Бирлашган Қиролликнинг ўта муҳим ҳудудларни бериб юбориши катта аҳмоқликдир ва бу Гренландияни нима учун сотиб олиш кераклиги ҳақидаги миллий хавфсизлик сабаблари занжирининг яна бир ҳалқасидир. Дания ва европалик иттифоқчилар тўғри йўлни танлашга мажбур”.

Трампнинг АҚШ Гренландияни ўз назоратига олиши кераклиги ҳақидаги сўзлари Давос кулуарларида энг кўп муҳокама қилинаётган мавзу бўлди. Дипломатик манбаларнинг хабар беришича, миллий хавфсизлик маслаҳатчиларининг йиғилиш кун тартибига Гренландия мавзуси кейинчалик қўшилган.

Трамп АҚШнинг Гренландияни бошқаришига рухсат берилмаса, Буюк Британияни ҳам ўз ичига олган саккизта Европа давлатига қўшимча божхона тарифлари қўлланилишини айтди. “У ерни қўлга киритишимиз керак... Улар бу ерни ҳимоя қила олмайдилар” деган сўзлари билан ўз қатъиятини яна бир бор таъкидлади.

Европадан келаётган эътирозларга тўхталар экан, Трамп Европа давлатлари жуда катта қаршилик кўрсатмаслигини айтди. “Менимча, улар кўп ҳам қарши чиқишмайди. Қаранг, биз бунга эга бўлишимиз шарт” дея изоҳ берди.

Трамп Гренландия устидаги суверенитет баҳсларига ҳам тўғридан-тўғри тўхталди. “Шунчаки бир кеманинг 500 йил аввал у ерга боргани ва кейин кетиб қолгани сизга мулк ҳуқуқини бермайди” дея ифодалади.

Европа давлатлари ҳудудга чекланган миқдорда куч юборганини айтган Трамп: “Бир неча кишини юборишди, у аскар ҳам эмас эди” деди.

Ушбу бўлинмалар АҚШга қарши эмас, балки Россияга қарши юборилганини даъво қилган Трамп: “Уларни мен учун эмас, Россиядан ҳимояланиш учун юборганларини айтишмоқда” деди. Трамп, шунингдек, Дания Россия таҳдиди борасида огоҳлантирилганини тилга олди.

Трамп Гренландия баҳси Давос кун тартибини белгилашини очиқ-ойдин кўрсатди. “Шундай дейлик, бу жуда қизиқ Давос бўлади” деган сўзлари билан Дунё Иқтисодий Форуми олдидан Европага янги хабар йўллади.

АҚШ матбуотида тарқалган иддаолар инқироз кўламини янада кенгайтирди. “The i Paper” нашрининг хабарига кўра, НАТО мулозимлари Трамп Гренландияни сотиб олишга уриниш вақтида махфий маълумотлардан нотўғри фойдаланиши мумкинлигидан хавотирланиб, АҚШ билан разведка маълумотларини алмашишни чеклаб қўйган.

Трампга Норвегия Бош вазирига ёзган мактуби ҳақида ҳам савол берилди. Нобел Тинчлик мукофоти ҳақидаги иддаоларга тўхталар экан, Трамп: “Нобел мукофоти мени қизиқтирмайди. Мен миллионлаб инсонларнинг ҳаётини сақлаб қолдим. Саккизта урушни тўхтатдик ва балки бугун яна бир урушни тўхтармиз” деди.

НАТО Бош котиби Марк Рюттедан келган махсус хабарни ижтимоий тармоқдаги саҳифасида бўлишган Трамп қуйидаги сўзларни келтирди: “Муҳтарам Президент, бугун Сурияда эришган натижаларингиз ишониб бўлмас даражада. Давосдаги медиа учрашувларимни Ғазода, Украинада ва у ерда амалга оширган ишларингизни олдинга чиқариш учун ишлатаман. Гренландия масаласида бир йўл топишга қатъий қарор қилганман. Сизни кўришни интизорлик билан кутаман”.