Яқин Шарқ шахмат тахтасига айланди

Эрон урушида инқироз битта бўлса-да, ҳар бир давлатнинг ўз ҳисоб-китоби бор. АҚШ Хитойни сиқувга олиб, Эроннинг ядровий салоҳиятини йўқ қилишни режалаштираётган бўлса, Исроил минтақада кенгайишни орзу қилмоқда. Европа эса вазиятдан фойдаланиб, Ўрта ер денгизига қўшин тўплаш пайида.

Исроил ва АҚШнинг Эронга қарши бошлаган операциялари минтақада йирик тўқнашувга айланди. Эроннинг жавоб зарбалари билан кенгайган уруш глобал энергия бозорларини ларзага келтирар экан, ҳар бир давлатнинг стратегик манфаатлари ва режалари биринчи планга чиқмоқда. Экспертларнинг таъкидлашича, бу зиддият ядровий дастурлар, минтақавий кучлар мувозанати ва режимни ўзгартириш мақсадлари атрофида айланмоқда.

Давлатларнинг асосий мақсадлари қуйидагича:

АҚШ

Эроннинг ядровий қурол ишлаб чиқишига йўл қўймаслик.

Исроил хавфсизлигини кафолатлаш.

Форс кўрфазидаги энергия йўллари хавфсизлигини таъминлаш.

Хитой ва Россиянинг Яқин Шарқдаги таъсирини чеклаш.

Минтақавий мувозанатни сақлаб, тўғридан-тўғри катта урушдан қочиш.

ИСРОИЛ

“Ваъда қилинган ерлар” орзуси.

Эроннинг ядровий салоҳиятини бутунлай тўхтатиш.

Эроннинг Сурия, Ливан ва Ғазодаги вакил кучларини (айниқса, Ҳизбуллоҳни) заифлаштириш.

Террор ташкилоти ПККнинг Эрондаги бўлимига ноқонуний тузилма қурдириш.

ЭРОН

Режим хавфсизлигини ҳимоя қилиш.

Минтақавий “қаршилик ўқи”ни (Ироқ, Сурия, Ливан, Яман) давом эттириш.

Кўрфазда ва Ҳурмуз бўғозида стратегик босим воситасини шакллантириш.

АҚШ санкцияларини синдирадиган иқтисодий ва дипломатик майдон очиш.

ХИТОЙ

Эрондан энергия етказиб беришни кафолатлаш.

АҚШнинг минтақавий таъсирини мувозанатлаш.

“Бир макон, бир йўл” лойиҳасини Яқин Шарқ орқали кенгайтириш.

Очиқ урушдан қочиб, иқтисодий нуфузни ошириш.

КЎРФАЗ ДАВЛАТЛАРИ

Эрон таҳдидига қарши хавфсизлик кафолатларини излаш.

АҚШ билан мудофаа соҳасидаги ҳамкорликни давом эттириш.

Нефть ва табиий газ экспортининг узлуксизлигини таъминлаш.

Сўнгги пайтларда Эрон билан кескинликни камайтириш орқали иқтисодий барқарорликни сақлаш.

Бундан ташқари, Буюк Британия, Франция ва Греция каби давлатлар Шарқий Ўрта ер денгизидаги энергия ресурслари учун Жанубий Кипрга ҳарбий кучларини жойлаштирмоқда.